Psychische aandoeningen: vertel je het wel of niet?

Als je een been breekt snapt iedereen wat er aan de hand is en wat er moet gebeuren.Bij psychische problemen ligt dit heel anders. Mensen met psychische problemen hebben niet alleen last van de directe gevolgen van de aandoening zelf, maar hebben ook vaak te maken met negatieve reacties van mensen om hen heen. Er is sprake van stigmatisering. Hoe ga je hiermee om? Wat vertel je wel en wat niet? Psychiater Ard van Oosten helpt je op weg.

Foto van een vrouw en man in een kantoor. Ze hebben een sollicitatiegesprek.

Minder zelfvertrouwen door stigmatisering

Uit een peiling in 2019 van het Panel Psychisch Gezien, een landelijk panel van en voor mensen met psychische aandoeningen, bleek dat 73% van de panelleden te maken hadden gehad met stigmatisering. Nadelige gevolgen hiervan zijn een negatief zelfbeeld, verminderd zelfvertrouwen, minder hoop en een lagere kwaliteit van leven. Ruim de helft (54%) had te maken gehad met stigmatisering door ggz-hulpverleners. Een afstandelijke houding en betuttelend taalgebruik van hulpverleners werden het vaakst genoemd.

 

Angst voor negatieve gevolgen op werk

Stichting ‘Samen Sterk zonder Stigma’ geeft aan dat het bespreekbaar maken van psychische aandoeningen op het werk nog altijd moeilijk ligt. Mensen worden nog steeds vaak vermeden of geïsoleerd, of ze lopen noodgedwongen op hun tenen. Werknemers met een psychische aandoening zijn vaak bang dat mensen niet voorbij de aandoening kijken of dat er negatieve gevolgen zullen zijn. Bijvoorbeeld het mislopen van een promotie, of het als eerste ontslagen worden bij een reorganisatie.

 

Voordelen en nadelen van openheid over psychische problemen

De GGZ-standaard destigmatisering beschrijft dat weerbaar zijn tegen stigma gemakkelijker is wanneer je je gesteund voelt door positieve reacties van naasten of collega’s. Daarom is het bespreken en afwegen van de mate van openheid belangrijk. Niet alles vertellen kan betekenen dat iemand niet de juiste of passende hulp krijgt bij zijn of haar eigen herstel. Wel open zijn over de eigen ervaringen kan aan de ene kant vooroordelen en ongewenste steun opleveren maar aan de andere kant ook leiden tot onverwachte hulp.

 

8 belangrijke elementen van jouw verhaal

In haar boek ‘Vertel ik het wel of vertel ik het niet’ beschrijft psycholoog Anita Hubner stapsgewijs hoe je deze vraag voor jezelf kunt beantwoorden en hoe je kunt omgaan met het stigma dat vastzit aan een psychische aandoening. Hubner noemt acht elementen die van belang zijn als je je verhaal gaat vertellen:

1. Pas je aan aan de toehoorder en de situatie.

2. Maak het persoonlijk.

3. Maak het concreet.

4. Wees eerlijk.

5. Bewaak je privacy.

6. Geef achtergrondinformatie.

7. Benoem het effect van stigmatisering.

8. En vertel hoe je herstel verliep en wat je hebt bereikt.

 

Jouw verhaal, jouw keuze

Of je jouw psychische problemen bespreekbaar maakt is een persoonlijk besluit. Bepaal voor jezelf of je het vertelt. Wat je vertelt. Wie je het vertelt. Wanneer je het vertelt. En hoe je het vertelt. Deel wat je te bieden hebt, waar jouw mogelijkheden liggen en wat je nodig hebt om optimaal te functioneren.

 

Hoe kan je het beste omgaan met vooroordelen?

Eerder spraken wij psycholoog Anita Hubner over de voor- en nadelen van open zijn over je psychische aandoening en haar boek 'Vertel ik het wel of vertel ik het nietOmgaan met het stigma op psychische aandoeningen.'

 

Noortje van Lith

Over Ard

Ard van Oosten (54) werkt als psychiater, bedrijfskundige en onderzoeker. Zijn onderzoek gaat over ‘Arbeid als medicijn’: Werk kan bijdragen aan gezondheid en herstel, maar kan ook de oorzaak zijn van het ontstaan en verergeren van psychische klachten.

 

 

Let op: de informatie op deze pagina kan verouderd zijn.
Raadpleeg voor de laatste informatie rondom wet- en regelgeving altijd www.uwv.nl